ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ

Το Εργαστήριο Βακτηριολογίας ασχολείται, αφενός μεν με την έρευνα για την απόκτηση βασικών γνώσεων επί των ασθενειών των φυτών που προκαλούνται από προκαρυωτικά παθογόνα (βακτήρια και φυτοπλάσματα) με άμεσο ενδιαφέρον για την ελληνική γεωργία, αφετέρου δε με τρέχουσα φυτοπαθολογική εργασία αναφερόμενη στην επίλυση προβλημάτων της γεωργικής πράξης (εργαστηριακή διάγνωση, παροχή έγγραφων οδηγιών αντιμετώπισης ασθενειών, γνωματεύσεις επί βακτηριολογικών θεμάτων στην Υπηρεσία Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων). Επιπλέον το Εργαστήριο αναλαμβάνει εκπαιδεύσεις ενημέρωσης γεωπόνων, παραγωγών και φοιτητών. Το Εργαστήριο Βακτηριολογίας είναι Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς (ΦΕΚ 94A/2021) για τα φυτοπαθογόνα βακτήρια και φυτοπλάσματα στη χώρα μας, επισήμως ενταγμένο στο δίκτυο των αντίστοιχων Ευρωπαϊκών Εργαστηρίων Αναφοράς σε ό,τι αφορά στην εφαρμοζόμενη διαγνωστική μεθοδολογία για τα ως άνω φυτοπαθογόνα.

Επιστημονικό προσωπικό εργαστηρίου

Δρ Μαρία Κ. Χολέβα, Γεωπόνος-Βακτηριολόγος, Ερευνήτρια Β’, Προϊσταμένη Εργαστηρίου

Χαρίκλεια Καράφλα, Τεχνολόγος Γεωπονίας
Παρασκευάς Ε. Γλυνός, Τεχνολόγος Γεωπονίας
Χρυσαυγή Ρέππα, MSc, Γεωπόνος
Ελευθερία Σιδερέα, Τεχνολόγος Γεωπόνος
Αθανάσιος Χ. Τόγιας, Τεχνολόγος Γεωπόνος
Δημήτριος Ν. Περιβολάρης, Τεχνολόγος Γεωπόνος
Γεωργία Κολλιοπούλου, Τεχνολόγος Περιβάλλοντος

Eπιστημονικές δράσεις
  1. Διάγνωση ασθενειών γεωργικών καλλιέργειών που οφείλονται σε φυτοπαθογόνα βακτήρια και φυτοπλάσματα, καθώς και παροχή οδηγιών αντιμετώπισης αυτών προς Υπηρεσίες του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, αγροτικούς συνεταιρισμούς, επιχειρήσεις και μεμονωμένους παραγωγούς.
  2. Επίσημος εργαστηριακός έλεγχος φυτών, φυτικών προϊόντων, εδαφικών υποστρωμάτων ανάπτυξης φυτών ή επιφανειακών υδάτων που συνδέονται με γεωργικές καλλιέργειες, για τυχόν παρουσία φυτοπαθογόνων βακτηρίων και φυτοπλασμάτων που εντάσσονται στους οργανισμούς «καραντίνας» ή «ρυθμιζόμενους επιβλαβείς οργανισμούς μη καραντίνας» (ΡΕΟΜΚ) σύμφωνα με την Εθνική και Ευρωπαϊκή νομοθεσία, βάσει διεθνώς αναγνωρισμένων μεθοδολογιών. Ο εργαστηριακός έλεγχος διενεργείται στο πλαίσιο : α) του Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου φυτών και φυτικών προϊόντων προς εισαγωγή, εξαγωγή ή διακίνηση. β) της Επισκόπησης γεωργικών καλλιεργειών της Χώρας για την αναγνώριση προστατευομένων ζωνών. γ) της εξέτασης μητρικών φυτειών οπωροφόρων δένδρων και φράουλας για την παραγωγή πολλαπλασιαστικού υλικού.
  3. Διενέργεια αναλύσεων επικινδυνότητας (Pest risk analyses, PRAs) αναφορικά με φυτοπαθογόνα βακτήρια και φυτοπλάσματα κατόπιν ανάθεσης από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, τον Ευρωπαϊκό και Μεσογειακό Οργανισμό Προστασίας Φυτών (European and Mediterranean Plant Protection Organization, EPPO) ή την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (European Food Safety Authority, EFSA).
  4. Συμμετοχή σε διεργαστηριακές δοκιμές επάρκειας (Proficiency Tests) που διοργανώνονται ετησίως από τα Ευρωπαϊκά Εργαστήρια Αναφοράς για τα φυτοπαθογόνα βακτήρια και φυτοπλάσματα καραντίνας.
  5. Εκπαιδεύσεις: α) Ενημερωτικά σεμινάρια και εργαστηριακή πρακτική εξάσκηση σε γεωπόνους του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και των Περιφερειακών Ενοτήτων, σε θέματα διάγνωσης βακτηριολογικών ασθενειών. β) Επίβλεψη πρακτικής εξάσκησης, πτυχιακών και μεταπτυχιακών μελετών φοιτητών ΑΕΙ και ΤΕΙ.
  6. Διατήρηση συλλογής φυτοπαθογόνων βακτηρίων (BPIC) συνδεδεμένης με το Δίκτυο ΜΙΝΕ (Microbial Information Network in Europe).
Έρευνα
  1. Μελέτη επιδημιολογικών και γενετικών χαρακτηριστικών των κυριοτέρων φυτοπαθογόνων βακτηρίων και φυτοπλασμάτων που έχουν παρατηρηθεί στην Ελλάδα.
  2. Μελέτη των σχέσεων αλληλεπίδρασης προκαρυωτικών (βακτηρίων, φυτοπλασμάτων) παθογόνων μικροοργανισμών και φυτών ξενιστών, με έμφαση στη διερεύνηση πηγών ανθεκτικότητας καλλιεργούμενων φυτών έναντι φυτοπαθογόνων βακτηρίων.
  3. Ανάπτυξη και συγκριτική αξιολόγηση πρωτοκόλλων ταχείας και αξιόπιστης ανίχνευσης και ταυτοποίησης φυτοπαθογόνων βακτηρίων και φυτοπλασμάτων.
  4. Ανάπτυξη βιοτεχνολογικών εργαλείων καταπολέμησης φυτοασθενειών αξιοποιώντας σύγχρονες μεθόδους μοριακής βιολογίας και γενετικής για την επαγωγή της άμυνας των φυτών, ή αξιοποιώντας την αντιβακτηριακή δράση φυτικών εκχυλισμάτων.
Ερευνητικά προγράμματα σε εξέλιξη
  1. CURE-XF HORIZON 2020-MSCA-RISE (2017-2022) «Capacity building and raising awareness in Europe and in third countries to cope with Xylella fastidiosa». Συντονιστής φορέας: Centro Internazionale Di Alti Studi Agronomici Mediterranei – Istituto Agronomico Mediterraneo Di Bari, Ιταλία. Υλοποιείται με τη συμμετοχή του ΜΦΙ ως εταίρου. Χρηματοδότηση: Ευρωπαϊκή Ένωση.
  2. Νanoshield (2020–2022) «Νέας γενιάς ασφαλή νανοτεχνολογικά προϊόντα για την καταπολέμηση των ασθενειών και την ταυτόχρονη ενδυνάμωση των φυτών». Υλοποιείται με τη συμμετοχή του ΜΦΙ ως εταίρου. Χρηματοδότηση: ΕΣΠΑ-ΓΓΕΚ, Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα & Καινοτομία (ΕΠΑνΕΚ) 2014-2022, Ενιαία Δράση Κρατικών Ενισχύσεων Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης & Καινοτομίας ≪Ερευνώ – Δημιουργώ – Καινοτομώ≫.
  3. Μελέτη του βακτηρίου Candidatus Erwinia dacicola σε πληθυσμούς δάκου (Bactrocera oleae). Υλοποιείται με τη συμμετοχή του ΜΦΙ ως εταίρου. Χρηματοδότηση: ΜΦΙ (Εργαστήριο Τοξικολογικού Ελέγχου Γεωργικών Φαρμάκων).
Προγράμματα παροχής υπηρεσιών
  1. Επισκοπήσεις (2011-2022) «Επισκοπήσεις (Surveys) για την αναγνώριση προστατευμένων ζωνών από επιβλαβείς οργανισμούς καραντίνας». Συντονιστής φορέας: ΜΦΙ. Χρηματοδότηση: Ευρωπαϊκή Ένωση και Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
  2. Έλεγχος Πολλαπλασιαστικού Υλικού (2019-2022) «Παροχή υπηρεσιών εργαστηριακών εξετάσεων για την ανίχνευση παρουσίας παθογόνων οργανισμών σε πολλαπλασιαστικό υλικό δενδρωδών για τις ανάγκες της Δ/νσης Πολλαπλασιαστικού Υλικού Καλλιεργούμενων Φυτικών Ειδών και Φυτογενετικών Πόρων του ΥπΑΑΤ». Συντονιστής: ΜΦΙ. Χρηματοδότηση: Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
  3. Φυτοϋγειονομικός Έλεγχος. Επίσημος εργαστηριακός έλεγχος φυτών και φυτικών προϊόντων προς εισαγωγή, εξαγωγή ή διακίνηση. Συντονιστής: ΜΦΙ. Χρηματοδότηση: Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.